Poradnik konsumenta – Czy bankom należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału? Przełomowy wyrok TSUE

Spraw frankowych jest dzisiaj coraz więcej, a odsetek wygranych poszybował w górę, osiągając niebagatela 99% prawomocnych wyroków korzystnych dla frankowiczów. Wobec tak niesprzyjającej dla banków linii orzeczniczej, te podejmują kroki mające na celu jak największe zniechęcenie frankowiczów do składania nowych pozwów o unieważnienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego. Jednym z tych działań jest pozywanie kredytobiorców o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału. Czy jest się czego obawiać ?

Praktyki banków zniechęcające do składania nowych pozwów frankowych

Przeciętny kredytobiorca słysząc, że pomimo prawomocnego unieważnienia umowy może przegrać proces o korzystanie z kapitału i tym samym zmuszony będzie zapłacić bankowi niemal drugie tyle, co kwota kredytu, faktycznie może poczuć się zniechęcony. W obliczu takiego scenariusza logicznym staje się wniosek, że nie ma sensu tracić czasu i nerwów na pozywanie banku. Scenariusz ten jednak wcale nie musi się ziścić.

Pytanie do TSUE o możliwość żądania wynagrodzenia za korzystanie z kapitału

Czy banki mają rację i należy im się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału? Co do tego wątpliwości podjął Sąd Rejonowy dla Warszawy–Śródmieścia i w sierpniu 2021 roku zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem czy strony umowy uznanej za nieważną w całości, są uprawnione do dochodzenia od siebie roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń pieniężnych, które spełniły na podstawie tej umowy. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą C-520/21.

Długa droga do wyroku w sprawie C-520/21. Opinia Rzecznika Generalnego TSUE

Wyrok w sprawie C-520/21 miał zapaść już 12 października 2022 roku, jednak po przeprowadzeniu kilkugodzinnej debaty, TSUE postanowił zwrócić się w pierwszej kolejności o opinię do Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W dniu 16 lutego 2023 r. Rzecznik wydał opinię w całości korzystną dla frankowiczów. W opinii czytamy, że bank nie byłby zniechęcony do stosowania nieuczciwych warunków w swoich umowach kredytu zawieranych z konsumentami, jeżeli pomimo uznania tych umów za nieważne mógłby pobierać od konsumentów rynkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału kredytu. W ocenie Rzecznika, wynagrodzenie takie bankom nie należy się. Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej w tej kwestii – kliknij tutaj – link przekieruje Cię do całego tekstu opinii.

Wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 – co oznacza dla frankowiczów?

W dniu 15 czerwca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-520/21 (wyrok TSUE).

Trybunał wskazał, że w kwestii wynagrodzenia za korzystanie z kapitału odnieść należy się do zasady prawnej wyrażonej paremią „nemo auditur propriam turpitudinem allegans”, co oznacza, że „nikt nie może czerpać korzyści z własnej niegodziwości”. W szczególności w razie doświadczenia przez bank jakichkolwiek niekorzystnych skutków w następstwie uznania za nieważną umowy kredytu zawierającej nieuczciwe warunki nie może on otrzymać rekompensaty z tytułu tych niekorzystnych skutków, ponieważ są one wynikiem wyłącznie jego bezprawnego działania.

Odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

TSUE stwierdził, iż prawo unijne nie stoi na przeszkodzie wykładni, zgodnie z którą konsument ma prawo żądać od instytucji kredytowej rekompensaty wykraczającej poza zwrot miesięcznych rat i kosztów zapłaconych z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty, pod warunkiem poszanowania celów dyrektywy 93/13 i zasady proporcjonalności.

Przepisy unijne w ocenie TSUE stoją natomiast na przeszkodzie wykładni, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.

Bankom nie należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału

Trybunał nie pozostawił bankom żadnych złudzeń – instytucje te nie mogą żądać od kredytobiorców wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Z wyroku TSUE płynie ponadto wniosek, że konsumentowi przysługuje natomiast prawo dochodzenia od banku roszczeń wykraczających poza zwrot spełnionych świadczeń pieniężnych.

Jakie znaczenie dla frankowiczów ma wyrok Trybunału w sprawie C-520/21?

Wydanie przez TSUE wyroku tak korzystnego dla konsumentów oznacza w praktyce istotne osłabienie pozycji banków. Z uwagi na to, że powództwa wytaczanie przez kredytodawców o zwrot dodatkowych świadczeń ponad wypłacony kredytobiorcom kapitał z całą pewnością będą oddalane, najpewniej banki zaprzestaną tej praktyki.

Konsekwencją omówionego wyroku będzie najpewniej wzmożony napływ nowych spraw frankowych dotyczących kredytów indeksowanych do CHF lub denominowanych w CHF.


Jeżeli masz kredyt w walucie CHF, EUR, USD zgłoś się do naszej Fundacji w zakładce pomoc prawna – dokonamy dla Ciebie bezpłatnej analizy umowy